افزایش سرمایه چیست و چند نوع افزایش سرمایه داریم؟

افزایش سرمایه

منظور از افزایش سرمایه چیست؟

قبل از شروع صحبت درباره افزایش سرمایه، ابتدا بهتر است بدانیم که تعریف سرمایه چیست؟

سرمایه عددی است که به عنوان آورده سهامداران، در اداره ثبت شرکت‏‌ها و به عنوان سرمایه شرکت ثبت شده است بعضی افراد به اشتباه فکر می‏‌کنند سرمایه شرکت همان دارایی‌هایش است یا سرمایه و دارایی با هم برابرند. در حالی که هر دو فکر اشتباه است. علتش هم این است که مثلا اگر شرکتی در شروع فعالیت خود یک میلیارد سرمایه ثبت کند، به مرور و پس از فعالیت خود، اموالی را خرید و فروش می‌‏کند.

بنابراین ممکن است قیمت آن اموال تغییر کند یا شرکت به هر دلیلی ضرری متحمل شود و یا از خرید و فروش چیزی سود کند. همه این خرید و فروش‏‌ها و سود و زیان‌ها‏ دارایی شرکت محسوب می‏‌شوند. بنابراین بعد از ۱۰ سال، دیگر عدد دارایی‌‏های شرکت به اندازه سرمایه‌‏ ای که روز اول ثبت کرده است، نیست.

مراحل افزایش سرمایه شرکت‌ها

برای اینکه افزایش سرمایه یک شرکت در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت شود، نیاز به طی کردن مراحل زیر است:

  1. ابتدا هیئت مدیره شرکت افزایش سرمایه را پیشنهاد می ‌دهد و تصویب می‌کند.
  2. بعد حسابرس با توجه به مفروضات ذکر شده افزایش سرمایه را بررسی می‌کند و در صورت عدم وجود ایراد آن را تایید می‌کند. در این مرحله حسابرس می‌تواند تمام یا قسمتی از افزایش سرمایه را تایید کند.
  3. مرحله بعد شرکت مدارک و مستندات افزایش سرمایه خود را برای اداره ثبت شرکت‌ها و سازمان بورس ارسال می‌کند.
  4. مرحله بعد تاییدیه سازمان بورس است. سازمان بورس با توجه به مستندات ارسالی بخشی یا همه افزایش سرمایه اعلام شده را تایید می‌کند.
  5. پس از آن اطلاعیه صدور مجوز افزایش سرمایه روی سایت کدال منتشر می‌شود که نشان می ‌دهد سازمان بورس با آن موافقت کرده است.
  6. بعد از آن تاریخی برای مجمع فوق‌العاده شرکت مشخص می‌شود تا درمورد میزان افزایش سرمایه و قیمت جدید هر سهم تصمیم ‌گیری کنند. اگر می‌خواهید در افزایش سرمایه شرکت کنید باید حتما قبل از تاریخ مجمع سهامدار شرکت باشید. (حتی اگر یک روز قبل از مجمع سهام شرکت را خریداری کنید باز هم افزایش سرمایه به شما تعلق می‌گیرد.)
  7. بعد از آن یک آگهی دعوت به مجمع عمومی فوق‌العاده روی سایت کدال درج می‏شود که در آن شرکت تمامی سهام ‌دارانش را برای تصمیم‏ گیری در خصوص افزایش سرمایه دعوت کرده که در آن آدرس و زمانی که می‏خواهد مجمع برگزار شود نوشته شده است.
  8. پس از آن، تصمیمات مجمع عمومی فوق‌العاده بر روی سایت کدال درج می‏‌شود که در آن مبلغ افزایش سرمایه و درصد افزایش سرمایه به طور قطعی اعلام می‌‏شود و افزایش سرمایه شرکت در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت می‌شود. حالا شاید این سوال برایتان پیش بیاید که شرکت‏‌ها به چه دلیل افزایش سرمایه می‏‌دهند؟ پاسخ این سوال در انواع افزایش سرمایه نهفته است.
افزایش سرمایه چیست
افزایش سرمایه چیست

انواع روش‌ های افزایش سرمایه کدامند؟

در مجموع می‌توان ۴ دسته کلی برای افزایش سرمایه شرکت‌ها در نظر گرفت که شامل:

  1.  افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها 
  2. افزایش سرمایه از محل سود انباشته (سهام جایزه)
  3. افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات حال شده سهام داران
  4. افزایش سرمایه به روش صرف سهام

۱- افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی چیست؟

در افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی‌ها، شرکت دارایی‌های ثابت مشهود خود همانند زمین، ساختمان، ماشین‌آلات و تجهیزات، سرمایه‌گذاری‌ها و … را مورد تجدید ارزیابی قرار می‌دهند.

به عبارت دیگر، ارزش دارایی‌ها یک شرکت بر اساس نرخ تورم کشور ارزیابی شده و در ترازنامه به روز می‌شود. با به روز شدن ارزش دارایی‌ها، امکان استفاده از تسهیلات مالی بیشتر نیز وجود دارد. این مهم در شرکت‌های زیان ‌ده می‌تواند به‌ عنوان محرکی برای تجدید حیات شرکت‌ها محسوب شود.

این موضوع به ویژه برای شرکت‌هایی که مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت شده‌اند، از اهمیت زیادی برخوردار است. بر‌اساس قانون تجارت در صورتی که مقدار زیان از نصف سرمایه ثبتی شرکت بیشتر باشد، شرکت مذکور مشمول ماده ۱۴۱ می‌شود. شرکت زیان ‌ده برای خروج از این ماده باید سرمایه خود را به مقداری افزایش دهد تا میزان زیان از نصف سرمایه کمتر شود.

در این روش، درصد مالکیت سهامدار در شرکت تغییری پیدا نمی‌کند. یعنی به همان نسبت که سرمایه شرکت زیاد می‌شود، تعداد سهام فرد نیز افزایش پیدا می‌کند..

۲- افزایش سرمایه از محل سود انباشته یا اندوخته

شرکت‏‌ها هر سال در جلسه مجمع عمومی سود و زیان خود را مشخص می‌‏ کنند. یعنی ابتدا درآمدهای خود را مشخص، سپس هر آنچه هزینه کرده‏‌اند از درآمدها کسر می‏‌کنند. هر آن چه از پول باقی بماند سود شرکت محسوب می‌‏شود.

سپس مجمع سهامداران تصمیم می‏‌گیرند که بخش یا تمام سود را بین سهامداران تقسیم کنند. طبق قانون تجارت شرکت ها موظف هستند سالیانه درصدی از سود خود را نزد خود نگهداری شوند. این سود در حسابی تحت عنوان سود انباشته در صورت‌های مالی شرکت ثبت می شود.

اغلب شرکت‌هایی که سود انباشته خوبی دارند، افزایش سرمایه خود را از این روش انجام می‌دهند و با این کار منابع جدید خود را تامین مالی می‌کنند. بنابراین در این روش بر خلاف روش قبل عملا نقدینگی جدیدی وارد شرکت نمی ‌شود. به این دلیل که سرمایه گذاران در این روش پولی برای سهام جدید خود پرداخت نمی ‌کنند به سهامی که به این روش به سهامدار تعلق می گیرد، سهام جایزه هم گفته می شود.

دلایل شرکت ها برای افزایش سرمایه از محل سود انباشته و تاثیر آن بر روی سهم

  • زیاد کردن حساب سرمایه، به شرکت نوعی اعتبار می‌‏بخشد. (منظور همان حساب سرمایه شرکت در اداره ثبت شرکت‏هاست)
  • قیمت سهم کوچک‏تر می‏‌شود و علاقه خریداران به آن بیشتر می‌‏شود. همین دلیل می‌‏تواند باعث رشد قیمت سهم شود.

۳- افزایش سرمایه از محل آورده نقدی چیست؟

  • در مواقعی که شرکت نیاز به منابع جدید برای طرح‌ های توسعه‌ ای خود دارد اما سود انباشته مناسبی در اختیار ندارد، ناچار به افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران است. به دلیل اینکه این روش، نیازمند تأمین منابع جدید از سوی سهامداران فعلی شرکت است، شرکت حق استفاده و حضور در آن را ابتدا به سهامداران شرکت می‌دهد.
  • به این صورت که اوراقی تحت عنوان «حق تقدم سهام» در اختیار سهامداران فعلی قرار می‌گیرد. سهامدار در مدت زمان مجاز برای معاملات این اوراق که معمولا ۲ ماه است و به آن مهلت پذیره‌ نویسی گفته می‌شود، دو راهکار دارد.
  • ۱٫ پرداخت مبلغ اسمی سهام: در این روش سهامدار به ازای هر سهم باید مبلغی را در بازه زمانی ۲ ماهه به شرکت پرداخت کند. این مبلغ در ایران معمولا ۱۰۰۰ ریال (قیمت اسمی سهم) است. با این کار پس از طی شدن مراحل افزایش سرمایه، حق تقدم شما تبدیل به سهم عادی می‌شود.(معمولا زمان زیادی می برد تا حق تقدم به سهم تبدیل شود.)
  • ۲٫ فروش حق تقدم: اگر سهامدار به هر علتی تمایل نداشته باشد که از حق تقدم‌های خود استفاده کند، می‌تواند در بازه زمانی ۲ ماهه حق تقدم‌های خود را به سرمایه‌ گذاران دیگر بفروشد. این حق تقدم‌ها مانند سهام عادی در بورس قابل معامله هستند. حق تقدم هر سهم با اضافه شدن حرف «ح» پس از نماد آن قابل شناسایی است. به عنوان نمونه حق تقدم ایران خودرو با نماد «خودروح» معامله می‌شود.

۴- افزایش سرمایه از محل صرف سهام یا سلب حق تقدم

در انواع افزایش سرمایه این نوع در بازار بورس باب نیست و تا به الان از آن استفاده نشده است. صرف سهام یعنی فروش سهام به قیمتی بالاتر از قیمت اسمی سهم.

یعنی وقتی شرکت‏‌ها افزایش سرمایه می‏‌دهند، مبلغی بیش از قیمت ارزش اسمی سهام شرکت از سهامدار مطالبه می‏‌کنند. یعنی شرکت حق تقدم را بر اساس ارزش اسمی نمی ‏‌دهد، بلکه مبلغی مازاد بر ارزش اسمی هم از سهامداران بابت افزایش سرمایه دریافت می‏‌کند. 

در افزایش سرمایه از محل صرف سهام، سهامداران به ازای هر حق تقدم ۱۰۰۰ ریال به حساب شرکت نمی ‏‌ریزند. بلکه بیش از این مبلغ را واریز می‌کنند، مثلا ۱۵۰۰ ریال. این مازاد پرداختی سهامداران به نوعی مطالبات آن‏ها از شرکت می‌‏شود که می‏‌توانند در زمان تشکیل مجمع، آن را از شرکت بخواهند.

بهترین نوع افزایش سرمایه کدام است؟

باید توجه داشت ساختار شرکت‌ها با یکدیگر تفاوت داشته و از آنجایی که هر یک پیچیدگی‌های خاص خود را دارند، نمی‌توان نسخه‌ ای کلی برای همه شرکت‌ها در نظر گرفت. در مجموع اما افزایش سرمایه‌ ای که سبب ورود منابع جدید مالی به شرکت شود، شرایط مناسب ‌تری را برای توسعه فعالیت‌ها رقم می ‌زند. بنابراین افزایش میزان سرمایه از طریق آورده نقدی و همچنین صرف سهام به صورت کلی بهتر قلمداد می ‌شوند.

همچنین روش تجدید ارزیابی دارایی‌ها از آنجایی که عملا پولی وارد شرکت نشده و صرفا یک عملیات حسابداری برای بهبود صورت‌ های مالی شرکت محسوب می‌شود، به ویژه برای شرکت‌های ورشکسته و مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت مناسب ارزیابی می‌َشود. 

افزایش سرمایه به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

می ‌توان اینگونه سوال را مطرح کرد که در چه صورتی افزایش سرمایه شرکت به سهامداران تعلق می‌گیرد؟ افزایش سرمایه به سهامداری تعلق می‌گیرد که در تاریخ اجرای مصوبه مجمع عمومی فوق العاده شرکت در این خصوص، مالک سهام شرکت باشد و اصطلاحا در مجمع عمومی فوق العاده افزایش سرمایه، شرکت کند.

گواهی حق تقدم خرید سهام چیست؟

سهامداران یک شرکت، به نسبت سهم خود، مالک آن شرکت محسوب می‌شوند و پس افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران و مطالبات حال شده در قالب حق تقدم در خرید سهام جدید شرکت نیز در اولویت قرار دارند. به این اولویت، حق تقدم خرید سهام می ‌گویند.

باید توجه داشت فقط زمانی که یک شرکت از محل آورده نقدی افزایش سرمایه می ‌دهد، به سهامداران شرکت (نسبت به تعداد سهامی که دارند) حق تقدم خرید سهام، تعلق می‌گیرد.

نحوه استفاده گواهی حق تقدم خرید سهام چگونه است؟

پس از افزایش سرمایه، سه حالت کلی در  مورد گواهی حق تقدم وجود خواهد داشت:

 این گواهی حق تقدم را خود سهامدار به قیمت روز تابلو معاملات می‌فروشد. چنانچه به روش مرسوم ایران باشد کافی است از قیمت خود سهم که روی تابلو معاملات مشاهده می‌کنید ۱۰۰۰ ریال کسر کنید و محدوده قیمت این حق تقدم‌ها را برآورد کنید. مهلت خرید و فروش این اوراق در یک بازه زمانی ۶۰ روزه یا ۲ ماهه خواهد بود.

برای آن دسته از سرمایه ‌گذارانی که انتظار دارند قیمت سهم مورد نظر در آینده با افزایش مواجه شود، داشتن سهم جدید جذابیت دارد و همین امر باعث می ‌شود که فرد مبلغ مطالبه شده توسط شرکت (معمولا در ایران همان ارزش اسمی یعنی ۱۰۰۰ ریال) را به حساب شرکت واریز کند تا گواهی حق تقدم او تبدیل به سهم شود. مهلت واریز این وجه نیز در همان بازه زمانی ۶۰ روزه خواهد بود.

برخی از سهامداران ممکن است به علت عدم اطلاع از افزایش سرمایه شرکت و یا به هر دلیل دیگر، در مهلت تعیین شده هیچ اقدامی نسبت به این گواهی انجام ندهند؛ یعنی سهامدار نه اقدام به فروش می‌کند و نه مبلغ مطالبه شده را به حساب شرکت واریز می‌کند. در این صورت شرکت پس از پایان مهلت مقرر، این گواهی‌ها را که اصطلاحا به آن حق  تقدم های استفاده  نشده می گویند، حداکثر ظرف مدت ۲۰ روز با رعایت مفاد آیین نامه معاملات بورس، با قیمت روز بازار به عموم سرمایه‌ گذاران عرضه کرده و وجوه حاصل از این فروش را، پس از کسر هزینه های مربوطه (هزینه آگهی و هزینه‌ هایی از این قبیل که مبلغ چندانی نخواهد بود) به حساب سهامداری که دارنده گواهی حق تقدم بوده، واریز می‌کند.

افزایش سرمایه
افزایش سرمایه چیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *