تابلوخوانی و مفاهیم آن

تابلوخوانی

موفق عمل کردن در بازار بورس نیازمند یادگیری پیوسته است. دانش مالی نهفته در این بازار به سرمایه گذاران کمک می‌کند تا معامله‌هایی موفق را به سرانجام برسانند. تابلوخوانی و بازار خوانی نیز در شمار مهارت‌های بسیار مهم و کاربردی در بورس قرار می‌گیرند. اگر یک سرمایه گذار به مهارت تابلوخوانی مسلط باشد می ‌تواند اتفاق‌هایی که در تابلو معاملاتی بورس می‌بیند را تجزیه و تحلیل کند و با کمک این اطلاعات به خرید و فروش سهام بپردازد. در این قسمت از آموزش نسترادابورس به سراغ تابلوخوانی می ‌رویم و سر از کار این مهارت کلیدی درمی‌آوریم.

در تابلوی معاملات یک سهم می ‌توان اطلاعات فراوانی را از آن به دست آورد که مهم ‌ترین آن «قیمت سهام» است. در ادامه این مقاله با بررسی سهام شرکت «سرمایه گذاری تامین اجتماعی» با تابلوخوانی و اصطلاحات تابلو بورس بیشتر آشنا می‌شویم. برای فراگیری مهارت تابلوخوانی ابتدا باید تابلوی بورس را پیدا کنید. دسترسی به تابلوی بورس از دو روش ساده زیر امکان‌پذیر است:

  1. جستجوی نام نماد در موتورهای جست ‌و جو و کلیک روی اولین پیوندی که به نمایش درآمده است
  2. ورود به سایت «tsetmc.com» و استفاده از بخش جستجوی آن

پس از انجام یکی از مراحل بالا تابلوی معاملات سهام نمایان می‌شود. این تابلو برای نماد شستا(سرمایه گذاری تامین اجتماعی) به صورت زیر است:

تابلوخوانی

همان‌گونه که در تصویر بالا مشخص است، بخش‌های مختلف اطلاعات مربوط به سهم با اعداد ۱ تا ۸ شماره‌ گذاری شده‌اند.

  • در قسمت شماره ۱ می‌توانیم تغییرات سهم را مشاهده کنیم. برای مثال، قیمت پایانی و قیمت آخرین معامله سهم در این بخش نشان داده می‌شود.
  • بخش شماره ۲ بازه تغییرات سهم را به صورت روزانه، هفتگی و سالیانه نشان می‌دهد.
  • یکی از بخش‌های بسیر مهم تصویر بالا، بخش شماره ۳ است که در آن، تعداد خریداران و فروشندگان، میزان خرید و فروش حقیقی‌ها و حقوقی‌ها و حجم معاملات آن‌ها نشان داده می‌شود.
  • تعداد معاملات و حجم معاملات را می‌توان در بخش ۴ مشاهده کرد.
  • در قسمت شماره۵، اطلاعات مربوط به تعداد سهام، حجم مبنا، سهام شناور و میانگین حجم ماه به نمایش گذاشته شده است.
  • در قسمت ۶، روند کنونی معاملات سهم نشان داده می‌شود. در حالت کلی، سه حالت در معاملات یک سهم می‌تواند رخ دهد. اول اینکه صف خرید باشد، دوم آنکه صف فروش باشد و سوم خرید و فروش به صورت متعادل انجام شود.
  • در بخش ۷ نیز نمودار قیمت و حجم در طول روز ارائه شده است.
  • در قسمت شماره ۸ مقادیر P/E و EPS نمایش داده می‌شود.

تابلوخوانی و استخراج قیمت سهم

یکی از جذاب ‌ترین بخش‌هایی که به هنگام تابلوخوانی نمادهای مورد نظرتان با آن روبه ‌رو می‌شوید «قیمت سهام» در حال حاضر است.

«قیمت معامله» بیانگر آخرین قیمت معامله ‌شده سهام و «قیمت پایانی» نیز قیمتی است که در آن روز سهام بسته می‌شود. این قیمت، میانگینی از قیمت‌ های معامله ‌شده همان روز سهام با توجه به حجم معاملات است. /تابلو خوانی

اگر آخرین قیمت معامله نسبت به قیمت پایانی بیشتر باشد حکایت از اقبال بازار به سهام و نشانه ‌ای از روند مثبت احتمالی در روز کاری بعدی است؛ عکس این موضوع نیز برقرار است. ناگفته نماند که در محاسبه قیمت پایانی سهام بورسی نمی ‌توان از تاثیر حجم مبنای آن غافل شد. اگر تعداد سهام معامله ‌شده در یک روز بسیار کمتر از حجم مبنا باشد قیمت پایانی نزدیک صفر خواهد بود. البته این موضوع شامل سهام فرابورسی نمی‌شود. چون حجم‌ مبنای سهام فرابورسی است.

آشنایی با بازه‌های قیمتی هر نماد

بخش بعدی در تابلوخوانی سهم شستا، بازه‌های قیمتی سهام را نمایش می‌دهد. بیایید نگاهی به آنها بیندازیم.

بازه روز

به حداقل و حداکثر قیمتی که سهم در طی یک روز معامله می‌شود «بازه روز سهم» می‌گویند. این بازه، نشان ‌دهنده تغییرات قیمت سهام در روز معاملاتی جاری است. مثلا در ساعت ۹:۰۰ اولین معامله سهم در قیمت (۲۸٫۳۰۰) ریال انجام ‌شده است. بعد از آن همراه با افزایش تقاضا، قیمت تا محدوده (۲۹٫۵۵۰) تومان رشد می‌کند و تا پایان معاملات نیز در همین محدوده معامله می‌شود. پس بازه روز سهم (۲۸٫۳۰۰– ۲۹٫۵۵۰) تومان است.

بازه مجاز

بازه مجاز نیز بخش دیگری است که در تابلوخوانی این سهم با آن روبه ‌رو می‌شویم. این بازه، قیمتی است که در آن، سهم در طول روز می‌تواند نوسان کند. در واقع، سفارش خرید و فروش سهام باید در این محدوده باشد.

بازه هفته

 بازه هفته، نشان‌دهنده تغییرات قیمت سهام در یک هفته جاری است. اگر استراتژی شما نوسان‌ گیری و خرید و فروش کوتاه‌ مدت است. سعی کنید در سقف قیمتی بازه هفتگی خرید انجام ندهید.

بازه سال

بخش دیگری از تابلوخوانی سهم شستا به «بازه سال» اختصاص دارد. بازه سال، بیانگر تغییرات قیمت سهام در یک سال گذشته است. مثلا سهام شستا در یک سال گذشته بین محدوده (۸٫۶۰۰) تا (۶۵٫۸۰۰) ریال نوسان قیمت داشته است.

تابلوخوانی

دانستن تعریف اصطلاحات زیر برای ادامه بحث لازم است:

قیمت پایانی

قیمت پایانی و قیمت آخرین معامله با یکدیگر تفاوت دارند. قیمت پایانی یک سهم در یک روز، در واقع میانگین قیمت‌هایی است که سهم مورد معامله قرار گرفته است. اگر حجم معاملات یک روز حداقل برابر با حجم مبنا باشد، میانگین قیمت معاملات به عنوان قیمت پایانی در نظر گرفته می‌شود. اما اگر حجم معاملات کمتر از حجم مبنا باشد، به همان نسبتِ افزایش یا کاهش سهم از قیمت کاسته شده و قیمت پایانی بر آن اساس محاسبه می‌شود.

حجم مبنا

حجم مبنا حداقل تعداد سهمی است که باید مورد معامله قرار گیرد تا سهم در دامنه نوسان کامل رشد کند یا کاهش یابد. طبق قانون، در یک سال باید حداقل ۲۰ درصد از کل سهام یک شرکت معامله شود. اگر تعداد روزهای کاری یک سال را ۲۵۰ فرض کنیم، حجم مبنای روزانه ۰٫۰۰۰۸ (هشت ده هزارم) کل سهم است. مثلاً اگر شرکتی ۱۰۰ میلیون سهم داشته باشد، حجم مبنای آن ۸۰ هزار سهم خواهد بود.

سهام شناور

سهام شناور آن بخش از سهام یک شرکت است که سهام داران آن، آماده عرضه و فروش آن سهام هستند و قصد ندارند با حفظ آن قسمت از سهام، در مدیریت شرکت مشارکت کنند و انتظار می‌ رود. در آینده نزدیک قابل معامله باشد. برای مثال اگر شرکت ب سهامدار ۸۰ درصد سهام شرکت الف باشد و از سهامداران راهبردی آن بوده و قصد فروش در کوتاه ‌مدت نداشته باشد، می‌توان گفت که سهم شناور شرکت الف، ۲۰ درصد است.

صف فروش و خرید

وقتی حجم عرضه یک سهم بیشتر از تقاضای آن باشد صف فروش و وقتی حجم تقاضای آن نسبت به عرضه ‌اش بیشتر باشد، صف خرید برای آن تشکیل خواهد شد. یکی از دلایل تشکیل صف خرید یک سهم، اقبال مردم به آن سهم و از دلایل تشکیل صف فروش عدم استقبال سهام ‌داران نسبت به آن است.

مفاهیم P/E , EPS , DPS

EPS: یکی از انواع صورت‌های مالی شرکت‌ها «صورت سود و زیان» است. صورت سود و زیان، نمایانگر عملکرد شرکت در طول یک دوره زمانی است و محصول نهایی آن سود – یا زیان – خالص به شمار می‌رود. در تصویر زیر یک نمونه از صورت سود و زیان شرکت «سرمایه گذاری تامین اجتماعی» را می‌بینید.

صورت سود و زیان

باید به این نکته توجه داشته باشید که همه معامله گران به دنبال برآورد سود هر سهم سال آینده یک شرکت هستند تا در صورتی که احتمال افزایش آن وجود داشته باشد سهام این شرکت‌ها را خریداری کنند.

تحلیل ‌گران بنیادی(به سایت کدال مراجعه کنید) با استناد به مجموعه‌ای از داده ‌های اقتصادی و پیش‌ بینی آینده شرکت‌ها، سود هر سهم سال‌های آتی شرکت‌ها را برآورد می‌کنند. اهمیت این موضوع باعث شده که در صفحه هر نماد اطلاعاتی در مورد سود هر سهم (EPS) آن شرکت درج گردد.اما سودی که تقسیم می‌شود DPS نام دارد.

P/E: این نسبت از تقسیم قیمت جاری سهم – که در اصطلاح به آن «قیمت تابلوی سهم» می‌گویند – بر سود هر سهم به دست می‌آید. در تمام دنیا استفاده از نسبت «قیمت به درآمد هر سهم» در شمار ابزارهای رایج همه معامله گران قرار دارد. در بازار بورس ایران نیز از این نسبت به عنوان یک ابزار رایج برای تحلیل ‌گران بنیادی استفاده می‌شود.این نسبت همواره در کنار «برآورد دقیق سود هر سهم» به عنوان اصلی ‌ترین فاکتور، تلاش می‌کند تا با تخمین دقیق نسبت (P/E) بتواند دقیق ‌ترین برآورد را از ارزش ذاتی شرکت‌ها داشته باشد. 

معامله بر اساس تعداد معاملات یا حجم معاملات؟

همیشه سعی کنید پایه تحلیلتان بر اساس حجم معاملات باشد نه تعداد معاملات؛ چرا که مثلاً ممکن است فردی قصد خرید ۵۰ هزار سهم را داشته باشد و آن را در ۱۰ سفارش ۵ هزار تایی انجام دهد. از طرف دیگر، ممکن است شخص دیگری در یک مرحله همان معامله را انجام دهد. وقتی حجم معاملاتِ یک روز از میانگین حجم معاملات ماه بیشتر بوده و اختلاف قابل توجهی با آن داشته باشد، یعنی خبرهایی درباره این سهم وجود داشته و باید به این موضوع دقت کنیم.

خرید یا فروش حقوقی نشانه چیست؟

بخش دیگر تابلو خوانی به خرید و فروش حقوقی بازمی‌ گردد. به طور کلی، دو تیپ سرمایه‌ گذار در بازار وجود دارند. این دو تیپ، شامل سرمایه ‌گذاران «حقیقی» و «حقوقی» می‌شوند. سرمایه‌ گذاران حقیقی افرادی هستند که کُد معاملاتی دریافت می‌کنند و سپس به خرید و فروش سهام مشغول می‌شوند. ولی سرمایه‌ گذاران حقوقی شرکت ‌های ثبت ‌شده ‌ای هستند که از طریق شرکت‌ خود، کُد بورسی را دریافت می ‌کنند.

شرکت‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های سبدگردانی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، کارگزاری‌ها و … نمونه‌هایی از نهادهای فعال مالی در بازار سرمایه به حساب می‌آیند. برخلاف سرمایه‌ گذاران حقیقی که بیشتر دیدگاه کوتاه ‌مدت دارند. حقوقی‌ها به همه سهام‌های موجود در بازار – حتی اگر از رشد آن‌ها مطمئن باشند – نظر ندارند.

آن‌ها چند سهم را زیر نظر دارند و از تمام حقایق بنیادین و تکنیکال آن‌ها به خوبی آگاه‌ هستند. معمولا حتی در ساختار این شرکت‌ها نیز حضور دارند و روی تصمیم‌های آن‌ها تاثیر می‌گذارند. به طور معمول، سرمایه گذاران حقوقی می‌خواهند روند قیمت سهم را – بنا به دلایل متفاوت – در اختیار داشته باشند.

کسب سود از طریق ایجاد نوسان به نفع سهامداران اصلی، ایجاد معدل درآمدی در صورت‌ حساب سود و زیان در هنگام مجامع، پوشش کسری بودجه با نوسان گیری از بازار سهام و سایر مواردی که نمی‌ توان بیشتر آنها را رفتار صادقانه نامید از دلایل حضور حقوقی‌ها به شمار می‌روند. سرمایه گذاران حقوقی موظف‌ هستند تا درصد مالکیت صاحبان پشت پرده شرکت‌ها – چه شخصی حقیقی، چه حقوقی و چه حتی دولت – را کنترل و حفظ کنند.

حقوقی‌ها در بازار به چند دسته تقسیم می‌شود. در خرید و فروش حقوقی‌ها یک نکته را باید در نظر داشت و آن این است که برخی از حقوقی‌ها تعداد اندکی از سهام شرکت‌ها را در اختیار دارند که اثرگذاری زیادی بر قیمت سهم ندارند ولی برخی از حقوقی‌های سهم که درصد زیادی از سهام شرکت را در اختیار دارند می‌توانند جهت‌ دهنده قیمت سهم در بازار باشند که در این صورت جز سهامداران درصدی سهم هستند؛ یعنی می‌توان گفت که سهامدارن حقوقی با تعداد کم سهم، حکم موج سوار را دارند و حقوقی‌های درصدی سهم، نقش موج را بازی می‌کنند.

آنها می ‌توانند ایجاد کننده یک حرکت مثبت یا منفی در سهم باشند. اما اینکه چرا حقوقی‌های بازار تا این حد می‌توانند بر بازار تاثیر بگذارند به عمق کم بازار و مشارکت تعداد کم افراد برای سرمایه گذاری در بورس ایران برمی‌گردد.

معاملات بلوکی در بورس

معامله بلوکی زمانی انجام می ‌شود که ارزش معامله بیش از دو میلیارد تومان بوده (یا بیش از ۵۰ برابر محدودیت سفارش هر سهم در یک روز کاری باشد) و چون نقدینگی بالایی محسوب می‌شود و ممکن است بر عرضه و تقاضا تأثیر داشته باشد سازمان بورس در یک ساز و کار دیگر معامله بلوکی را انجام می‌دهد و در معاملات عادی بازار انجام می‌شود. محدوده قیمتی معامله بلوکی همان محدوده مجاز سهم بوده و در ساعت ۹:۳۰ تا ۱۲ انجام می‌شود.

وقتی معامله بلوکی انجام می‌شود، در کنار نماد آن یک عدد ۲ قرار می‌گیرد. شکل زیر، چند خرید بلوکی را در کادرهای قرمز نشان می‌دهد.

تابلوخوانی

قدرت خریدار و فروشنده

قدرت خریدار و فروشنده یکی از موضوعات مهم در تابلوخوانی است. اگر به ازای یک مقدار حجم معامله برابر، تعداد خریداران بیشتر باشد، می‌گوییم قدرت خریدار کمتر است. دلیل این امر آن است که میانگین حجم معامله هر خریدار کمتر از میانگین حجم معامله هر فروشنده است.

هرچه حجم معاملات از حجم مبنا بیشتر باشد، یعنی توجه به سهم بیشتر است. البته این حجم فراوان ممکن است نشانه خروج پول از سهم نیز باشد. دانستن اینکه نقدینگی کجاست و توجه عموم بازار به چه سمتی است، به ما کمک فراوانی خواهد کرد.

تأثیر سهام شناور بر معاملات

سهامدار عمده هر روز معامله انجام نمی ‌دهد و به طور معمول، به دید بلندمدت، حتی چندین ساله، سهامداری می‌کند و کمتر به معاملات روزانه دست می ‌زند. وقتی سهام شناورِ سهامداران خرد بسیار کم باشد، اگر اتفاق خاصی رخ دهد، سهم رشد شدیدی می‌کند، زیرا تقاضا برای سهم زیاد شده، اما به دلیل کم بودن سهام شناور، عرضه‌ کننده برای آن وجود ندارد.

شرکت‌هایی که سهم شناور پایینی دارند، مستعد سفته ‌بازی هستند، زیرا مثلاً کافی است که شخصی بخش زیادی از سهم شناور را که در اختیار سهامداران خرد است، بخرد و از آنجایی که عرضه ‌ای وجود ندارد، سهم در صف خرید قفل شود.

برعکس این مورد هم می‌تواند رخ دهد و صف فروش ایجاد شود و مدت‌ها طول بکشد و سهام داران را دچار ضرر و زیان فراوان کند. تعداد سهم نیز در شناوری تأثیر دارد. در سهم ‌هایی که شناوری بالا است، خیالتان راحت خواهد بود که سفته ‌بازی وجود نخواهد داشت.

تابلوخوانی

کد به کد چیست؟

در بازار بورس، سهامداران حقیقی زیادند و هر سهم ممکن است چند سهامدار حقوقی داشته باشد. اگر با دانش تابلوخوانی کد به کد کردن در یک سهم تشخیص داده شود، سیگنالی برای شروع یک حرکت جدید (مثبت یا منفی) در سهم خواهد بود.

کد به کد کردن در بورس، هم توسط حقیقی‌ها و هم حقوقی‌ها انجام می‌شود. از دلایل کد به کد کردن، فریب دادن خریداران و فروشندگان و جابه‌جایی سهم برای یک حرکت مثبت یا منفی در سهم است. اما کد به کد کردن چیست؟ هر کدام از حقوقی‌ها معمولاً چندین کد حقیقی نیز دارند و سهام را از کد حقیقی به حقوقی و بالعکس رد و بدل می‌کنند.

وقتی حقوقی با کد حقوقی خود سهم را می ‌فروشد و با کد حقیقی آن را می‌خرد، می‌تواند به عنوان سیگنال خرید در نظر گرفته شود.

اردر یا سفارش ترس در معاملات

شناسایی اردر ترس در تابلوخوانی بسیار مهم است. اردر ترس، همان ‌گونه که از نام آن مشخص است، سفارشی است که برای ترساندن سهامداران گذاشته می‌شود. بدین صورت که سهامداران بزرگ یا به عبارتی بازیگردان سهم، ابتدا مقداری از سهام را می ‌خرند و در ادامه، برای آنکه سهامداران اغلب حقیقی را بترسانند، در کف قیمت سفارش‌های فروش می ‌گذارند.

برخی سهامداران خرد، با دیدن صف فروش دچار ترس و هیجان شده و برای آنکه به زعم خود در آینده دچار ضرر نشوند، به صف فروش می ‌پیوندند. پس از آن، بازیگردان به راحتی سهام صف فروش را می‌خرد.

نکته: برای دیدن ویدیو های آموزشی تابلوخوانی از این لینک استفاده کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *