کاربرد اوراق اختیار فروش تبعی

اوراق فروش تبعی

اختیار فروش چیست؟

اختیار فروش جزء ابزارهای بازار مشتقات است. لازم به ذکر است که ابزار بازار مشتقه جزو ابزار پوشش ریسک می ‌باشد؛ اما خریدار اختیار فروش چه وضعیتی دارد؟ اختیار فروش به دارنده آن این حق و نه تعهد را می ‌دهد که در تاریخ معینی در آینده به قیمت مشخص ‌شده در برگه که از آن به ‌عنوان قیمت اعمال یاد می ‌شود این اوراق را اعمال نماید./اختیار فروش تبعی

حال اگر خریدار این ورقه بخواهد از این موقعیت استفاده نماید بایستی دارایی پایه (دارایی که سرمایه‌ گذار جهت پوشش ریسک در آن اختیار فروش را خریداری کرده است) از بازار خریداری کرده و به قیمت اعمال به فروش برساند. لازم به ذکر است که بابت موقعیت خرید اختیار معامله مبلغی را تحت عنوان هزینه اولیه می‌پردازند.

اوراق اختیار فروش، بیمه نامه سهام شما

اوراق اختیار فروش تبعی به نوعی بیمه کردن سهام می باشد و هدف از انتشار اوراق اختیار فروش تبعی کاهش ریسک سرمایه گذاری در بازار بورس و اطمینان بخشی به سهامداران در خصوص ارزندگی سهم و حفظ منافع آن ها می باشد.
این اوراق توسط شرکت عرضه کننده سهام به فروش می رسد و براساس آن شرکت متعهد می شود تعداد معینی از سهام شرکت را به قیمت مشخص (قیمت اعمال) و در تاریخ معین (تاریخ اعمال) از دارنده اوراق خریداری کند.

شرکتی که قصد انتشار اوراق اختیار فروش تبعی دارد قبل از انتشار این اوراق اطلاعیه ای را تحت عنوان اطلاعیه عرضه اوراق اختیار فروش تبعی منتشر کرده و در آن ویژگی های آن را اعلام می نمایند.
پس اوراق اختیار فروش تبعی، اختیار معامله اي است که بر اساس آن، اختیار فروش تعداد مشخصی از سهم پایه به قیمت اعمال تعیین شده در اطلاعیه عرضه در تاریخ اعمال به خریدار آن داده می شود.

مشخصات اطلاعیه عرضه

فرم اطلاعیه عرضه مشتمل بر اطلاعات زیر می‌باشد:

سهم پایه : سهمی که “اوراق اختیار فروش تبعی” مبتنی بر آن است .
به طور مثال اوراق اختیار فروش تبعی بر روی سهام شرکت بانک صادرات ایران (وبصادر) با نماد هصادر۹۱۲ منتشر می شود که سهام بانک صادرات با نماد وبصادرسهم پایه لحاظ می شود.

عرضه کننده : شخصی است که پس از اخذ مجوز از سازمان بورس، با شرایط معین، به عرضۀ اوراق اختیار فروش تبعی اقدام می کند.

قیمت اعمال : قیمتی است که عرضه کننده تعهد می کند سهام پایه “اوراق اختیار فروش تبعی” را بر اساس شرایط این دستورالعمل در تاریخ اعمال با آن قیمت تسویه نماید.

سقف خرید: حداکثر تعداد “اوراق اختیار فروش تبعی” است که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی می تواند خریداري شود.

دوره معاملاتی : فاصله بین اولین روز معاملاتی و آخرین روز معاملاتی “اوراق اختیار فروش تبعی” است که در اطلاعیه عرضه اعلام می شود.

سررسید : آخرین روز دوره معاملاتی است که پس از پایان جلسه معاملاتی آن روز، اوراق اختیار فروش تبعی قابلیت اعمال دارد.

برای نمونه بخشی از اطلاعیه عرضه اوراق اختیار فروش تبعی بر روی سهام شرکت بانک صادرات ایران با نماد هصادر۹۱۲ به شکل زیر می باشد :

اختیار فروش وبصادر
وبصادر

نماد اوراق اختیار فروش تبعی معمولا با استفاده از فرمول ” حرف “ه” + بخشی از نماد سهم پایه + تاریخ سرسید ” ساخته می شود مثلا هصادر ۹۱۲ ، نماد اوراق اختیار فروش تبعی سهم بانک صادرات ایران ( وبصادر ) است که سرسید آن اسفند سال ۹۹ است .

دستورالعمل اوراق اختیار فروش تبعی

  • تعداد اوراق اختیار فروش که هر فرد امکان خرید آن را دارد محدود است، حتما قبل از خرید به محدودیت روزانه و کلی آن که توسط شرکت منتشر کننده تعیین شده دقت کنید. در صورتی که خرید شما بیشتر از میزان مجاز باشد، اوراق مازاد بدون اعتبار خواهد بود و هزینه پرداخت شده به شرکت داده می ‌شود.(چیزی به شما برگشت داده نمی‌شود)
  • در زمان خرید اوراق اختیار فروش باید مالک سهام شرکت باشید و حداکثر تعداد اوراق قابل خریداری برای شما معادل تعداد سهام شماست.
  • این اوراق معاملات ثانویه ندارند. در نتیجه در صورتی که آن ها را خریداری کردید امکان فروش آن ها را نخواهید داشت.
  • در صورتی که بعد از خرید اوراق بخشی از سهام خود را بفروشید و در نتیجه‌ی این معامله، تعداد اوراق شما بیشتر از تعداد سهام شود، در پایان روز معاملاتی اوراق مازاد اعتبار خود را از دست می‌دهد و هزینه ‌ای بابت این موضوع به شما برگشت داده نخواهد شد.
  • در صورت تمایل به استفاده از اختیار فروش باید در روز سررسید تا قبل از اتمام مهلت تعیین شده توسط شرکت، در خواست خود را از طریق کارگزار اعلام کنید. در صورت عدم درخواست، اوراق شما باطل می‌شود و هیچ هزینه ‌ای بابت آن به شما برگشت داده نخواهد شد.
  • این اوراق تا قبل از سررسید غیر قابل معامله ‌اند.
  • در صورتی که در روز سررسید قیمت پایانی سهم، بیشتر یا مساوی قیمت اعمال باشد، به صورت خودکار اوراق اعتبار خود را از دست می‌دهند و نیازی به درخواست خاصی نیست.
  • بعد از اعمال اختیار فروش در صورتی که شرکت در پرداخت حقوق مشتری تاخیر کند، بنا به فرمولی که در زمان انتشار اوراق اعلام شده مبلغی تحت عنوان جریمه توسط سازمان بورس از وی دریافت و به مشتری پرداخت می‌شود.
  • در مواردی که حقوق مشتری با تاخیر پرداخت شود، سود روزشمار بر اساس فرمولی که در زمان انتشار اوراق توسط شرکت ارائه شده، به مشتری تعلق می‌گیرد.

اوراق اختیار فروش تبعی چیست؟

این اوراق درواقع نوعی از اختیار فروش اروپایی است که در آن به خریدار این اوراق اجازه می‌دهد تا دارایی پایه اختیار که در واقع یکی از سهام پایه می ‌باشد با توجه به قیمت سهام در زمان عرضه اوراق و قیمت اعمال بیمه نماید و به‌ نوعی کسب بازدهی برای سرمایه‌ گذار تضمین می‌ گردد، درنتیجه این اوراق به‌ نوعی بیمه سهام می ‌باشند. لازم به ذکر است که عرضه‌ کننده این اوراق شرکت (ناشر) و یا سهامدار عمده است که هدف آن‌ها ایجاد تضمین و اطمینان نسبت به سهام است.

حال در ادامه در رابطه با سازوکار عملیاتی اوراق اختیار فروش تبعی نکاتی را خدمت شما عرض می‌ کنم:

در ایران شیوه انتشار این اوراق متفاوت از سازوکار مطرح ‌شده در دنیا است. در ایران به ‌منظور خرید اوراق اختیار بایستی سهام پایه (سهامی که بابت آن اختیار فروش تبعی منتشر می ‌گردد) را در اختیار داشته باشید. فرض کنید که قرار است اوراق اختیار فروش تبعی برای سهام شرکت سایپا در تاریخ ۱۰ دی ‌ماه منتشر گردد.

قبل از اینکه شما اقدام به خرید اوراق اختیار نمایید بایستی سهام شرکت سایپا را در سبد خود داشته باشید و این اولین تفاوت بین اوراق اختیار در ایران با سایر کشورهای دنیا است. مثلاً اگر شما می‌خواهید تعداد ۵۰ هزار اوراق اختیار سایپا را داشته باشید بایستی قبل اعمال دستور خرید این اوراق، تعداد ۵۰ هزار سهم از سایپا را در پرتفوی خود داشته باشید.

فرایند اعمال اوراق اختیار فروش تبعی به شرح زیر است :

۱- درصورتی که قیمت پایانی سهم پایه در روز اعمال بزرگتر یا مساوي قیمت اعمال باشد، “اوراق اختیار فروش تبعی” قابل اعمال نیست .
۲- درصورتی که قیمت پایانی سهم پایه در روز اعمال از قیمت اعمال کمتر باشد، اعمال “اوراق اختیار فروش تبعی” منوط به ارائه درخواست اعمال از سوي سهامدار و از طریق کارگزار وي به بورس حداکثر تا ساعت ۱۳ روز اعمال خواهد بود.
۳- در صورت ارائه درخواست اعمال طی مهلت مقرر به بورس اقدامات زیر حسب مورد، طبق اطلاعیه عرضه انجام خواهد شد:

الف- انتقال سهم به قیمت اعمال، از دارنده “اوراق اختیار فروش تبعی”به عرضه کننده
ب- پرداخت مابه التفاوت قیمت اعمال و قیمت پایانی سهم پایه به دارنده “اوراق اختیار فروش تبعی” به صورت نقدي یا از طریق واگذاري سهم پایه از عرضه کننده به دارنده “اوراق اختیار فروش تبعی”

درصورتی که در تاریخ اعمال نماد معاملاتی سهم پایه بسته باشد، بورس تاریخ اعمال اوراق اختیار فروش تبعی را تا روز بازگشایی نماد معاملاتی سهم پایه به تعویق خواهد انداخت، مشروط به اینکه مدت تعویق حداکثر ۷ روز کاري گردد.
در صورتی که تا پایان روز هفتم کاري بعد از تاریخ اعمال، کماکان نماد معاملاتی سهم پایه بسته باشد، اوراق اختیار فروش تبعی براساس آخرین قیمت پایانی سهم پایه، تسویه می شود.
اوراق اختیار فروش تبعی در روزهایی که نماد معاملاتی سهم پایه تا پایان جلسه معاملاتی آن روز متوقف باشد، عرضه نمی شود.

نکاتی مهم در رابطه با اوراق اختیار فروش تبعی که لازم است بدانید:

۱- این اوراق از نوع اختیار فروش اروپایی می ‌باشند یعنی تنها می‌ توان در تاریخ سررسید آن را اعمال کرد.

۲- این اوراق قابلیت معامله در بازار ثانویه را ندارند و تنها در یک مرحله در زمان عرضه توسط ناشر مورد معامله قرار می‌گیرد.

۳- درصد سود و زیان شما با توجه به نوسانات قیمتی سهام تا تاریخ سررسید و اینکه شما در چه قیمتی سهام پایه را خریداری کرده باشید متفاوت است.

۴- توجه فرمایید که طبق قانون حتی درصورتی ‌که شما درخواست اعمال اوراق را به کارگزار بدهید. درصورتی‌ که قیمت روز سهام پایه در تاریخ سررسید کمتر از قیمت اعمال نباشد اوراق سررسید شده اعمال نخواهند شد.

۵- توجه فرمایید از آنجایی ‌که اوراق اختیار فروش تبعی قابلیت معامله مجدد را ندارند درنتیجه سهام پایه موضوع این اوراق نیز تا زمان پایان معاملات قابلیت معامله را از دست می‌دهند و حتماً بایستی به این موضوع توجه فرمایید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *